هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا»

مقاله زیر مربوط به پایان نامه دکترای حرفه‌ای من است. در صورت تمایل به استفاده از این مقاله، لطفا مرجع را با توجه به اطلاعات زیر ذکر نمایید:

 

- صرامی فروشانی،دکتر پوریا، پایان نامه دکترای حرفه‌ای، استاد راهنما: آرمان، دکتر سرور، ١٣٧٩، هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا» برای  تشخیص «اختلال کم توجهی و بیش فعالی» در بالغین در شهر اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان

 

**************************************

هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا» برای  تشخیص «اختلال کم توجهیو بیش فعالی» در بالغین در شهر اصفهان

 

چکیده

       مطالعات دهه اخیر نشان داده اند که اختلال کم توجهی و بیش فعالی (Attention Deficit Hyperactivity Disorder :ADHD    ) در بالغین شیوع  قابل  توجهی دارد و  موجب بروز  مشکلات زیادی درزندگی افراد می‌شود، و بیماران عمدتاً با درمان بهبودی  زیادی پیدا می کنند(1،2). برای تشخیص ADHD در یک فرد بالغ ضروری است  که  بررسی نماییم که آیا این فرد بالغ در زمان کودکی مبتلا به ADHD بوده است یا نه (1) .  یکی از    راههای دستیابی به این هدف، آزمون وندر یوتا (Wender Utah Rating Scale :WURS)  می‌باشد، که پرسشنامه‌ای است مشتمل بر 61 سؤال(1،5). این آزمون در ایران ترجمه و بررسی نشده بود، به همین دلیل در این مطالعه پس از بدست آوردن متن آزمون و ترجمه آن با مورد آزمون قرار دادن 153 نفر از افراد بالغ عادی در شهر اصفهان جدول هنجار و نمرات  tوz   محاسبه شدند، و ضریب پایایی آزمون به روش باز آزمایی و روایی سازه با کمک آزمون t مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج کسب شده با مقادیر مشابه در مطالعات کشورهای دیگر مشابهت داشتند (میانگین نمرات آزمون در افراد بیمار ۶٢.٢۵، افراد سالم ٨، جمعیت عادی ٢۵.٧٢    (و ضریب همبستگی (9591/0= r و10= n ) و نسبت t =١١.۶٧۶ )t  و 4+6= n  ) بیانگر این بودند که آزمون از روایی و پایایی قابل قبولی برخورذار است. لذا باکمک این مطالعه زمینه استفاده از این آزمون در راستای اهداف درمانی و تحقیقاتی فراهم آمده است.


مقدمه

قبلا تصور می شد که اختلال کم توجهی و بیش فعالی (ADHD ) عمدتا در کودکی وجود دارد و با زیاد شدن سن بهبودی پیدا می نماید، اما در خلال دهه گذشته محققین دریافته‌اند که این سندرم در ادامه زندگی و تا بزرگسالی هم ادامه می‌یابد و در بالغین یک بیماری روانی شایع است(1،2).

آقای پروفسور وندر (Wender ) و همکارانش در دانشگاه یوتا (Utah ) در کشور ایالات متحده آمریکا در سال 1993، برای مطالعه ADHD در بالغین، اولین قدم را تایید تشخیص ADHD در کودکی افراد در نظر  گرفتند.در همین راستا پرسشنامه‌ای تهیه شد که با کمک آن یک فرد بالغ می‌تواند بیانگر وضعیت خودش در  کودکی (10-6 سالگی) از لحاظ ADHD باشد.این پرسشنامه (Wender  Utah  Rating  Scale (WURS نامیده شد. در بررسی انجام شده توسط این گروه ،میانگین نمره آزمون WURS در افراد مبتلا به ADHD ۶٢.٢ و در افراد سالم غیر مبتلا به   ADHD ١۶.١ بدست آمده بود.(1،5)

در سالهای بعد، در مطالعاتی که در کشورهای گوناگون انجام شد، دیده شد که آزمون WURS از روایی و پایایی خوبی برخوردار است و ابزار مناسبی برای بررسی ADHD   می‌باشد(5،6،7،.8،9). این آزمون تا کنون به زبانهای گوناگونی ترجمه شده است(9،10)، اما تا کنون در ایران ترجمه و بررسی نشده بود. لذا در این مطالعه اقدام به ترجمه این آزمون، بررسی روایی سازه و ضریب پایایی نمونه فارسی آن و تهیه جداول هنجار آزمون فارسی گردید.

روش کار

ابتدا متن آزمون از طریق مکاتبه با آقای پروفسور وندر تهیه و سپس ترجمه شد و   مورد تایید سه تن از اساتید روانپزشکی و روانشناسی قرار گرفت. برای تعیین جداول   هنجار، حجم نمونه بر اساس مرور مطالعات پیشین( Review of Literature ) ٢٠٠ نفر   تعیین گردید. خصوصیت ضروری برای افراد مورد آزمون سن بیشتر از 18 سال در نظر گرفته   شد و تلاش شد که افراد از لحاظ سایر خصوصیات (جنس، سطح تحصیلات ، شغل  ،   هوش و) کاملا متنوع باشند، به همین دلیل چند منطقه مسکونی با ویژگیهای عادی از   شهر اصفهان در نقاط مختلف انتخاب شد ودر روزهای تعطیل به تمامی منازل این مناطق   مراجعه شد و پس از ذکر توضیحات ضروری توسط پژوهشگر، پرسشنامه آزمون WURS در   اختیار کلیه افراد بالغی که همکاری می نمودند، گذاشته می شد و سپس مدتی بعد   پرسشنامه ها جمع آوری می شدند. پس از حذف پرسشنامه های ناقص و معیوب،   تعداد  153 عدد از این آزمونها برای تهیه جدول هنجار مورد استفاده قرار گرفتند.

برای بررسی پایایی آزمون از روش باز آزمایی(test-retest ) استفاده شد. به این   نحو که دو ماه بعد از پاسخگویی به آزمون توسط  10 نفر از آزمودنیها، مجددا آزمون به  آنها   ارائه شد و سپس برای تعیین ضریب پایایی(r)، از فرمول پیرسون استفاده گردید.  

در مرحله تعیین روایی سازه، با توجه به ملاکهایDSM-IV   دو گروه افراد مبتلا به    ADHD  (n=۴) و افراد سالم غیر مبتلا به ADHD ( n=۶) تعیین شد ودو گروه مورد   آزمون  WURS قرار گرفتند و با کمک آزمون t  بررسی شد که آیا بین  میانگین نمرات این  دو  گروه از  لحاظ آماری تفاوت معنی داری دارد یا نه.

نتایج

کمترین نمره آزمون WURS از میان 153 نفر فرد بالغ عادی در شهر اصفهان، نمره  2 و بیشترین نمره 81 بود. میانگین نمرات آزمون در این گروه  72/25 شد. همچنین با توجه  به نمرات آزمون در این گروه، سایر شاخصهای آماری از قبیل هنجار در صدی ، نمره z و  نمره t  محاسبه گردیدند.(جدول 1 )

در مرحله بعد ،ضریب پایایی آزمون بدست آمد:9591/0 = r  و از آن جا که r محاسبه شده از مقدار جدول در سطح٠.٠١ >P بیشتر است، لذا می توان گفت همبستگی محاسبه شده معنی دار است و آزمون از پایایی قابل قبولی برخوردار است.

سپس در مرحله تعیین روایی سازه ، میانگین  نمره آزمون در افراد بیمار ۶٢.٢۵ و در افراد سالم ٨ محاسبه گردید. نسبت t   محاسبه شده برابر  ۶٧۶.١١ = t شد که از آن جا که این مقدار از معیار  جدول در سطح٠.٠١ > P  بیشتر است، لذا به احتمال ٩٩%  بین میانگین نمره افراد سالم و بیمار در این آزمون از لحاظ آماری تفاوت معنا داری وجود دارد و می توان گفت آزمون از روایی سازه برخوردار است.

بحث

نتایج بدست آمده از ترجمه فارسی آزمون WURS تا حدود زیادی به نتایج آزمون اصلی در کشور ایالات متحده آمریکا(5) نزدیک می باشد(جدول 2 )

 

 جدول 2-مقایسه نمرات آزمون WURS در ایران در این مطالعه و نمره همین آزمون در کشور آمریکا در سال 1993 (5)     

 

       افراد مبتلا به ADHD

افراد سالم (غیر مبتلا بهADHD)

نمره آزمون WURS  در آمریکا

/ 1 نظر / 115 بازدید
سحر الف

سلام آقای دکتر من دانشجوی ارشد روان شناسی هستم وعلاقه مند م روی موضوع ADHDبزرگسال کار کنم،اما نمیدونم آزمون وندر یوتا از کجا گیر بیارم در این زمینه راهنماییم کنید،بسیار متشکرم.