اراده کردن در کنار دانش

  یک فرد که ADHD دارد ممکن است شلخته باشد، وقت تلف کند، انجام دادن یک کار را بیش‌ از حد کش بدهد، میزان موفقیت‌اش کم‌تر از استعداد و توانش باشد، همیشه به خاطر حواس‌پرتی اشتباهاتی الکی انجام دهد و  دردسرهای بزرگ ایجاد کند...

اطرافیان فرد با مشاهده این رفتارها، به غلط و به دلیل ندانستن ریشه این وضعیت، به فرد دارای ADHD می‌گویند:

  •  باید اراده داشته باشی!
  •  فقط یک ذره حواست را جمع کن!
  •  اگر بخواهی می‌توانی کارهایت را خیلی بهتر انجام بدهی!

 

اما ADHD حالتی است که اراده‌ی تنها در آن موثر نیست. در این نوشته در مورد علت این مساله توضیح می‌دهم. 

 

علت ADHD چیه؟

 مغز برای این که کارش را انجام دهد (کارهایی مثل حفظ تمرکز حواس)، باید موادی را داخل خودش ترشح کند به نام ناقل‌های عصبی. مثلا اگر فردی از صبح تا ظهر به اداره می‌رود و در تمام این مدت مشغول انجام کاری بوده است که نیازمند تمرکز حواس است، در تمام این مدت در بخش‌هایی از مغز او مواد ناقل عصبی ترشح می‌شوند. در برخی افراد ترشح این مواد در شرایط معمولی و تکراری کم است*، و این افراد نمی‌توانند تمرکز کنند. این مساله چیزی نیست که از طریق اراده حل شود.

برای درک این مطلب به مثال‌های زیر توجه کنید:

  •  یک سیب جلوی خودتان بگذارید و سعی کنید بدون دست زدن به آن و تنها با نگاه کردن به سیب و استفاده از نیروی اراده خود! آن را جا به جا کنید. اگر توانستید، آن وقت می‌توانید از یک فرد دارای ADHD توقع داشته باشید با اراده خودش تمرکز داشته باشد. یا سعی کنید با اراده خود بر نیروی جاذبه زمین غلبه کنید و به هوا پرواز کنید (اگر می‌خواهید به من یادآوری کنید که برخی مرتاض‌ها آن کارها را کرده‌اند، پیشنهاد می‌کنم شما هم اول به انجام آن امور اقدام کنید، اگر موفق شدید، آن گاه سعی کنید با اراده خود بر ADHD غلبه کنید).
  •  همه افراد وقتی خیلی خسته و خواب‌آلود باشند، نمی‌توانند تمرکز کنند و اراده کردن تاثیری در وضعیت‌شان ندارد و باید استراحت کنند تا در طی خواب مواد ناقل عصبی از نو آماده شوند.
  •  از یک فرد نزدیک‌بین بخواهید عینکش را بردارد و با اراده خوب ببیند!

 

چرا اراده کردن، به غلط، توصیه می‌شود؟

 چون هیجان می‌تواند باعث ترشح شدن مواد مذکور و درمان ADHD  شود (مثل شب‌های امتحان)، بنابراین هر فرد دارای ADHD زمان‌هایی را تجربه کرده که راندمان معمولی و حتا بالاتر از معمول داشته است. به همین خاطر ممکن است از افراد دارای ADHD توقع نا به جا پیدا شود که در سایر موارد هم آن راندمان عالی را داشته باشند، ولی این توقع متاسفانه  قابل برآورده شدن نیست.  از آن جا که ظاهر افراد دارای ADHD با دیگران هیچ فرقی ندارد، دیگران که درک نمی‌کنند ADHD داشتن چه جوری است، در تمام عمر به آنها توصیه می‌کنند: «اراده کن!» بنابراین افراد دارای ADHD مدام خودشان را سرزنش می‌کنند و سعی در انجام یک کار غیرممکن  می‌کنند (تمرکز کردن، که برای دیگران یک کار کاملا طبیعی است)‌.

علاوه بر آن، پذیرش وجود حالتی که «اختلال» نامیده شده است، کار ساده‌ای نیست، بنابراین برخی‌ها با اتکا به اراده در واقع منکر وجود ADHD می‌شوند. این فرایند یک مکانیزم دفاعی است که روان آدم‌ها برای فرار از هر مطلب ناگوار از آن استفاده می‌کند. خوبی انکار این است که آرامش می‌آورد و بدیش این است که فرد دنبال راه حل نمی‌رود.

 

چه باید کرد؟

اگر فکر می‌کنید که دارای ADHD هستید، به جای اصرار بر حل مسائل با اراده (به معنای بی‌توجهی به علت مساله)، به نکات زیر توجه کنید:

  •  اگر امکان دارد از انجام کار روتین منصرف شوید!
  •  در صورتی که مجبور به انجام کار روتین شوید، مثل کسی که برای خواندن نیاز به عینک دارد، فرد دارای ADHD نیاز به راهی برای افزایش مواد ناقل عصبی دارد، از قبیل داروهای محرک، مواد محرک (منظور تحریک کننده سیستم عصبی است نظیر چای، قهوه و نوشیدنی‌های دارای کافئین، نه مواد تحریک کننده جنسی!)، هیجان (نظیر مکالمه چهره به چهره)، موسیقی و امثال آن. البته مشکل این است که این روش‌ها ممکن است خودشان موجب حواس‌پرتی شوند.
  • دقت کنید که به درمان مضر کشیده نشوید. منظور از درمان مضر گرایش به کارهای هیجان‌انگیز است. مغز به تجربه دریافته که با هیجان می‌تواند بر کم‌بود مواد ناقل عصبی غلبه کند، برای همین تمایل به هیجان طلبی دارد. از مشکلات موجود این است که افراد که از دلیل واقعی گرایش خودشان به هیجان (خشم، بحث، ولخرجی، مسائل جنسی...) خبر ندارند، اقدام به توجیه کردن آن می‌کنند، و یا آن را به عنوان جزئی از شخصیت خود قبول می‌کنند. بنابراین بخش مهمی از فرایند غلبه بر ADHD از نوشناختن خود است.
  •  نباید تصور شود که وجود ADHD می‌تواند از افراد سلب مسولیت کند. فرض کنید کسی که چشمش ضعیف است، بدون عینک رانندگی کند و تصادف کند. کسی عذر او را نمی‌پذیرد. چرا که وظیفه او بوده است که از راه حل مناسب برای درمان خودش استفاده کند. عین همین مطلب در مورد ADHD و اعتیادهای هیجانی صادق است. هیچ کس نمی تواند به هیجان طلبی و خوش گذرانی روبیاورد و خودش را توجیه کند که: «من دست خودم نیست، من ADHD دارم!».

 ADHD بهانه‌ای برای عقب ماندن نیست،

دانشی برای پیشرفت است.

 ____________________________________________________________

* این بحث را به ساده‌ترین شکل ممکن گفته‌ام. مثلا اگر دقیق‌تر بخواهم ذکر کنم، ممکن است میزان ترشح کافی باشد ولی گیرنده‌های عصبی کم باشند یا بازجذب مواد ترشح شده نقص داشته باشد.

______________________________

شعر مرتبط: http://psarrami.persianblog.ir/post/41/

/ 6 نظر / 18 بازدید
پانی

سلام وبلاگ قشنگی داری وقت کردی به من هم سربزن نظریادت نرود[لبخند]

امید

ADHD یک نقص نیست , من هیچ وقت از داشتن این قضیه ناراحت نشدم , با آن کنار اومدم , و هیچ وقت اونو باعث عقب ماندن خودم ندونستم چون تا الان عقب نماندم ولی یادتون باشه که افراد معمولی نمی توانند مارا درک کنند یا به ما کمک کنند , اصلا لزومی نداره که کسی به ما کمک کنه , ما قرار است دور هم جمع بشیم و تشکیل یک گروه بدیم : http://www.facebook.com/group.php?gid=79789450748

محسن فرجامی

خدا از دهنت بشنود! پیر ما در اومد تا به ملت حالی کنیم که وقتی اشتباهی می کنیم، اصلا و ابدا از قصد آن را انجام نمی دهیم و اصلا کنترلی روی آن نداریم. من همین مساله ی اراده را با آن روبرو هستم. همه فکر می کنند می شود اراده کرد و مسائل را حل کرد. البته من منکر آن نیستم، اما بسیار بسیار سخت است و تقریبا غیرممکن. خوشبختانه دو کتاب خوانده ام که هر دو سری کتاب های عالی برای مبارزه با بیش فعالی اند، ولی به دلیل وقت کم، نتوانسته ام خیلی از بخش هایش را کاربردی استفاده کنم: 1- (این عدد 3 باید قبل از استپز باشد) 3 steps conquering ADHD 2- The daVinci Method باتشکر.

محمد حسین شمس

سلام اکنون می دانم کودکی بیش فعال بوده ام با اعصاب ضعیف در کودکی تاسال ّپنجم دبستان شب ادراری داشتم وقتی به بلوغ رسیدم شب ادراری تبدیل به شب انزالی شد وتا سال دوم دانشگاه ادامه داشت در طی این دوران سختی های زیادی کشیدم با وجود داشتن استعداد و تلاش زیاد به نتیجه مطلوب نمیرسم همیشه انجام تکالیفم طول می کشد شاید باور نکنید حل تمرین های یک درس 2-تا 3 ساعت وقتم را می گیرد من خشونت طلب بودم شاید باور نکنید 3تا از دندانهای عقلم را خودم با سر نیزه و پیچ گوشتی و سیم چین بدون بی حسی گشیدم و.... اکنون سال سوم دانشگاه هستم با وجود تلاش های فراوان وصرف وقت زیاد نمی توانم به درس هایم برسم شب ها تا ساعت 2و3 نصف شب بیدارم و درس می خوانم ولی راندمانم خیلی کم است .... تا این که به مشاور گفتار درمانی مراجعه کردم حالت های خشم و لجبازی و پر تحرکی و هیجان طلبی در من از بین رفته است ولی ذهنم خیلی کند شده و حرکاتم به کار هایم نمیرسم فراموش کار شدم حس میکنم خودم نیستم

میثم

سلام جناب شما خودتون دکتر هستید لطفا ادرس مطب رو بدین تا بیام خدومتون . من این مشکل رو دارم . میخام از بیرون ریتالین بخورم . این مشکل ضررهای زیادی به من زد . علی غم هوش زیاد باعض شد نتونم پیشرفت درسی مناسبی داشته باشم

مادر یک دانشجو بامشکل پیش فعالی

بخدا قبل ازاینکه این یادداشتتون را بخونم یه حسی به من میگفت فقط یه بیش فعال میتونه اینقدر دقیق این بیماری را توصیف کنه اینطور دلسوزانه تحقیق بکنه مطلب بنویسه و.....عزیزم ممنو نتم امیدوارم با راه کارهای شما سینای من هم بتونه بشینه اینها را بخونه فعلا هیچ کنترلی رو کارهاش نداره طوریکه من مطلب میخونه تو مواقع مناسب که دستم اومده بهس انتقال میدم باز ازتون ممنونم مطلب راهکار و....برای این بیمارها بنویسید خیلی نیاز دارند