اعتیاد به هیجان / بهداشت هیجان

پیشترها نظرم به «اعتیادهای رفتاری» جلب شده بود، مواردی از قبیل اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به خریدکردن، اعتیاد به کار، اعتیاد به الکل و مواد دیگر، اعتیاد به مسائل ... (خوب چیه، نمیخواهم وبلاگم فیلتر بشود!).

تمام اینها به نوعی «اعتیاد به هیجان» هستند.

چرا یک فرد ممکن است به هیجان گرایش پیدا کند؟

 هیجان میتواند با افزایش میزان انرژی مغز (این اصطلاحی است که خودم برای میزان در دسترس بودن مواد ناقل عصبی ابداع کرده ام) از بین برنده احساس هایی منفی  باشد از قبیل خستگی، افسردگی، بیحالی و بی انگیزگی (حالتی که در مجموع به آن کمبود انرژی مغزی میگویم).

کاربرد هیجان چه ایرادی دارد؟

هیجان باعث افزایش سریع انرژی مغز (ترشح زیاد مواد ناقل عصبی) میشود، اما بعد از آن، انرژی مغز بلافاصله افت میکند (از اول هم کم تر میشود). بنابراین فرد دوباره نیاز به تکرار عامل هیجان زا پیدا میکند. و به همین دلیل اعتیاد به هیجان ایجاد میشود.

اعتیاد به هیجان چه ضرری دارد؟

مهم ترین نکته از بین رفتن وقت افراد است. هم چنین بسته به نوع هیجانی که فرد انتخاب میکند، ضررهای مالی، اجتماعی و جسمی هم ممکن است ایجاد شود.

چرا ترک اعتیاد به هیجان سخت است؟

چون نوع هیجان میتواند بسیار متنوع باشد. مثلا هر نوع خشم یا نگرانی میتواند در واقع نوعی هیجان باشد. بنابراین اگر فرد دست اش به انواع دیگر هیجان طلبی نرسد (به دلیل موانع فیزیکی یا اجتماعی)، خیلی راحت میتواند به یکی از این احساسها رو بیاورد.  

اما با توجه به انتقادهایی که  به طبی‌کردن (medicalization) وارد است، به جای این که بر بیماری بودن این پدیده تاکید کنم (و بگویم این پدیده ای است که نیازمند دخالت متخصصان است)، بهداشت هیجانی را معرفی میکنم، و امیدوارم افراد بتوانند با افزایش آگاهی شان خودشان به خودشان کمک کنند.

بهداشت هیجانی

بهداشت هیجانی یعنی مراقبت از رفتارها، احساسها و افکار خود، و هم چنین محیطی که در آن قرار میگیریم، به گونه ای که از هر نوع هیجان تا جای ممکن  پرهیز شود. دستیابی به بهداشت هیجانی کار دشواری است که نیازمند اقدامهایی است از قبیل ترک عادتهای کهنه، دستیابی به شناخت بیشتر از خود، و جایگزینی رفتارهای مناسب (ورزش، فعالیت جسمی مفید و ...)  به جای هیجان طلبی های غیر مفید. یکی از دشواریهای مهم، لزوم آگاهی از توجیه هایی است که افراد برای رفتارهای شان دارند. قطعا تمام مبتلایان به اعتیاد به هیجان دلایل موجهی برای رفتارها، افکار و احساسهای غیر سازنده شان قائل هستند.

شیوع اعتیاد به هیجان

انسان علاوه بر هوا، آب و غذا، به مقداری هیجان برای زنده ماندن نیاز دارد (برای همین زندان انفرادی دردآور است). اما میزان رفتارهای هیجان طلبانه در افراد مختلف فرق دارد و قائل شدن مرز بین خوب و بد این رفتارها کار دشواری است. لذا هر فردی باید کلاه خودش را قاضی کند و رفتارهای مضرش را کنترل و یا تحمل کند! این هم تفاوت دیگری در بهداشتی کردن (healthicization) و طبی‌کردن است.

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۳:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۱٠/۳