ADHD در دانشجویان

مقاله زیر در نشریه طب و تزکیه به نشر رسیده بود و کسانی که دوست دارند از این مقاله در کارهای علمی‌شان استفاده نمایند، لطفا به اطلاعات زیر جهت ذکر مرجع توجه نمایند

   طب و تزکیه

تابستان 1383;

 -(53):25-31. 

صرامی فروشانی پوریا,

هاشمی نظام

 

 

************************

 

 ADHD علتی رایج برای دشواری‌های یادگیری و ناهنجاری‌های رفتاری در دانشجویان، که غالباً تشخیص داده نمی‌شود.

 

  چکیده:

            ‌اختلال کم توجهی و بیش فعالی  (ADHD ) یک اختلال عصبی و ارثی است که مطالعات اخیر نشـان داده اند، بر خلاف آنچه تا کنون تصور می شد در بزرگسالان عمدتاً‌ از بین نمی‌رود و در بزرگسالان  شیوع زیادی دارد، امـا غالباً‌ تشخیص داده نمی شود. این اختلال برای افراد مبتلا، مخصوصاً‌ دانشجویان و کسانی که نیازمند تمرکز حواس هستند،  مشکلات بسیاری را در زمینه های عاطفی، اجتماعی، تحصیلی و شغلی ایجاد می نماید و در صورت تشخیص، به  سـادگی قابل درمان است.

         برای تألیف این مقاله تمام مقاله‌های مرتبط از طریق اینترنت بررسی شده و به بسیاری از کتابهای معتبر نیز استناد  شده است . در تحقیقات مذکور، مشاهده شده که یکی از مشکلات اصلی ADHD ، افت تحصیلی است و هم چنین دیده شده که بسیاری از دانشجویانی که برای‌شـان تشخیــصADHD  مطرح شده است، قبلاً هم به مراکز درمانی و مشاورة   دانشگاه‌ها مراجعه کرده بوده اند، اما ADHD در آنها تشخیص داده نمی‌شده‌است. در صورتی که دانشجویان مبتلا به ADHD، با داروهای ‌محرک و روش‌های دیگر درمان بشوند،کمک بسیار زیادی‌به وضعیت تحصیلی‌و سایرجنبه های زندگی آنهامی‌شود.

       مطالعات متعددی در زمینة تشخیص ADHDدر بزرگسالان انجام شده است.ملاک تشخیصی«وندریوتا»خصوصیات افــراد بزرگسال مبتلا به ADHD را ذکر نموده است و در مصاحبه های بالینی با توجه به این به این ملاک می‌توان در افـراد بزرگسال ADHD را تشخیص داد.

       مؤثرترین راه درمان ADHD در بزرگسالان، تجویز «داروهای محرک» است. استفاده از انواع روشهای‌روان‌درمانی‌نیز همزمان با دارو سودمند است. همچنین باید به فکر تشخیص اختلالات  همراه با ADHD از قبیل اختلالات یادگیری،اختلالات  خلقی و یا اضطرابی نیز بود و به درمان آنها نیز پرداخت .

         ضروری است که در ایران مطالعاتی پیرامون تشخیص و درمان ADHD در بزرگسالان انجام شود و توجه به راهکارهایی برای آشنا سازی افراد درمانگر به روشهای تشخیص و درمان ADHD ضروری است .از ایــن لحاظ مراکز درمانی و مشاوره مستقر در دانشگاهها از حساسیت خاصی برخوردارند و معاونت‌های آموزش و دانشجویی نیز باید به این مقوله توجه داشته باشند و در خصوص آن توجیه شوند.

 

کلید واژه : اختلال کم توجهی و بیش فعالی، موفقیت تحصیلی، اختلالات یادگیری، دانشجویان دانشگاه، مراکز مشاورةدانشگاه ها، داروهای محرک، ملاک تشخیصی وندریوتا.                                                     

 

 

 

مقدمه

       اختلال کم توجهی و  بیش فعالی Attention Deficit Hyperactivity Disorderکه در  این مقاله ADHD نامیده می‌شود، یک اختلال عصبی ارثی و شایع است که از کودکی وجود داشته و علت ایجاد آن احتمالا‌ً کاهش عملکرد سیستمهای تولید کننده دوپامین( Dopamine ) در مغز می‌باشد( 1،2) و در مبتلایان به ADHD ، در کنترل فعالیتها و تکانه‌ها توسط قشر مغز مشکل وجود دارد3.

         بررسی شیوع ADHD و شرح حال افراد مبتلا نشان می دهد که شیوع آن در بچه‌ها 3 تا 10% است که یک‌سوم تا دوسوم آنها تا بزرگسالی هم مشکلاتشان ادامه پیدا می‌کند و شیوع ADHD در جمعیت افراد بزرگسـال عادی 1 تا 6% تخمیـن زده می شـود(‌2). لـذا برخلاف گذشتـه، امـروزه اعتقـاد بر این است که نشانه‌های  ADHD  بعد از بلوغ عمدتاً ادامه پیدا می کنند2،3.

       نظر به شایع بودن ADHD ، این اختلال بسیار مورد توجه قرار گرفته است(4) و به طور فزاینده‌ای به عنوان یک تشخیص معتبر در بالغان محسوب می شود(2،3،5). اما غالباً درک نادرستی از  ADHD در بزرگسالان وجود دارد و این حالت غالباً تشخیص داده نمی شود(3) و اختلالات مرتبط با ADHD در بزرگسالان به اندازة کافی بررسی نمی‌شوند(5)‌‌.  این اختلال مشکلات بسیاری را برای افراد مبتلا ایجاد می‌کند و موفقیت اجتماعی، تحصیلی، و رشد عاطفی افراد مبتلا را تحــت تأثیــــر قرار می‌دهد(3،6). ADHD خطر سوء مصرف مواد، بزهکاری،‌ زندانی شدن، شکستهای شغلی، طلاق و مشکلات ازدواج را افزایش می دهد.3

       نکتة بسیار مهم این است که با کمک درمانهای چند جانبه(2،6) و در درجة اول از طریق درمان دارویی, بیشتر افراد مبتلا بهبودی قابل توجهی کسب می‌کنند.

       با توجه به این که مراکز درمانی و مشاوره در دانشگاهها محلهایی برای مراجعة دانشجویان برای حل مشکلات مختلف از قبیل مشکلات تحصیلی، شغلی، ازدواج، مسائل عاطفی و بعضی مسائل اجتماعـــی هستند و نظـر به جدید بودن مطالعاتی که بیانگر ادامة ADHD در بزرگسالی و نقش آن در تمام زمینه های یاد شده می باشند، در این مقاله اهمیت ADHD در بزرگسالان برای این مراکز و چگونگی تشخیص و درمان ADHD در بزرگسالان مرور می‌شود.

 

روش

  به منظور بررسی مباحث یاد شده، از طریق اینترنت ( ‍‍Pub Med ) و بکارگیری همزمان کلمة ADHD و کلمات کلیدی مرتبط با مراکز مشاوره دانشگاه‌ها و دانشجویان، تمام مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفتند و در نهایت از حدود 30 مقاله استفاده شد. هم‌چنین به جدیدترین چاپ کتاب روانپزشکی کاپلان سادوک(1،29) که کتاب مرجع روانپزشکی است و کتاب آقای دکتر وندر wender))3 به نام «ADHD در بزرگسالان4»، استناد شده است7،14،30.

 

یافتهها

مشکلات تحصیلی به عنوان زنگ خطری برای احتمال ابتلا دانشجویان به ADHD

در افراد ADHD، موفقیت تحصیلی و شغلی از آن‌چه که با توجه به ضریب هوشی، میزان تحصیـلات و فرصت‌های موجود برای فرد انتظار میرود، کم‌تر هستند. این ناکامیهای تحصیلی هم مستقیماً ناشـی از ADHD هستند و هم میتوانند ناشی از اختلالات یادگیری همراه ADHD و یا هر دو باشند7.

       به طور کلی دیده شده است که کودکان مبتلا به ADHD نمراتشان در مدرسه از سایر همکلاسیهایشان کمتر است(8). همچنین در 30% کسانی که ADHD تشخیص گذاری شدند، همزمان اختلالات یادگیری نیز وجود داشته است(9). بنابراین از آنجا که ADHD به وضوح با اختلالات یادگیری همراه است، بنابراین در مواردی که علیرغم درمان، اختلال عملکرد تحصیلی ادامه پیدا میکند، در افرادی که قبلاً تشخیص ADHD برایشان مسجل شده است، باید به دنبال اختلالات یادگیری نیز بود و برعکس در کسانی که دچار اختلالات یادگیری هستند، باید ADHD را بررسی کرد. اما غالباً در بچههایی که مبتلا به اختلالات یادگیری هستند، تشخیص ADHD در نظر گرفته نمیشود10.

       اگر یک فرد بزرگسال مبتلا به ADHD، در کودکی مبتلا به اختلالات یادگیری نیز بوده باشد، این مشکل در بزرگسالی نیز ادامه پیدا خواهد کرد. هرچه این اختلالات زودتر و در کودکی و نوجوانی و در سنین مدرسه تشخیص داده شوند، در دوران بزرگسالی مشکلات ثانویة کمتری ایجاد خواهند شد6.

       لذا در هر فرد بزرگسالی که با شکایت از عدم موفقیت تحصیلی و شغلی مراجعه می‌کند، باید به فکر  ADHD هم بود و براساس ملاکهای موجود او را از لحاظ تشخیص ADHD بررسی نمود.

 

ADHD در دانشجویان دانشگاه

       در یک مطالعه، در دانشجویانی که با استفاده از ملاکهای تشخیصی،مبتلا به ADHD تشخیص داده شدند، مشکلات تحصیلی و روانی به صورت گذشتهنگر بررسی و با گروه شاهد مقایسه شدند. یافته‌ها حاکی بر این بودند که نمرات دانشجویان مبتلا به ADHD پایینتر و احتمال مشروط شدن آنها بیشتر است و آنها مشکلات تحصیلی بیشتری را گزارش میکنند. همچنین در افراد مبتلا به ADHD, کسانی که دانشجو بودند در مقایسه با سایر افراد مبتلا به ADHD، مشکلاتشان بیشتر ناشی از اختلالات یادگیری بوده است.5

    همچنین در یک مطالعه دیگر در مراکز درمانی و مشاورة دانشگاه‌ها، با بررسی کامل روانپزشکی مشکلات فعلی و همچنین بررسی تاریخچة دوران کودکی، نوجوانی و بزرگسالی دانشجویان، در 42 نفر از آنها برای اولین بار تشخیــص ADHD مطرح شد. مشکلاتی که این افراد بدان علت به مراکز درمانی و مشاوره مراجعه کرده بودند، عبـارت بـود از: نشانههای ADHD، نشانههای خلقی، اختلالات غیراختصاصی یادگیری و ناکامیهای تحصیلی. در این افراد سایر مشکلات موجود همزمان با ADHD، عبارت بودند از: اختلالات افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلالات یادگیری، سوء مصرف مواد مخدر یا الکل یا هر دو، وابستگی، مشکلات قانونـی و اختلالات خوردن. در تاریخچه دوران کودکی این دانشجویان، ناکامی‌های تحصیلی، ناتوانی‌های یادگیری و مشکلات رفتـــاری وجود داشته است.

   نکته جالب توجه این است که در شرایطی مشکل ADHD در این افراد تا زمان انجام این مطالعه ناشناخته باقی مانده بود، که 33% از این افراد در زمان کودکی به دلیل مشکلات تحصیلی و رفتاری مورد بررسـی قرار گرفته بودهاند و 36% آنها در زمان بزرگسالی  برای بررسی نشانههایی غیر از نشانههای ADHD در جستجوی مراقبتهای روانشناسی برآمده بودهاند. از همه مهمتر این که 31% آنها برای اولین بررسی، به مرکز درمانی دانشگاهشان مراجعه کرده بودهاند١١.

      به طور کلی دیده شده است که ADHD موفقیت اجتماعی، تحصیلی و رشد عاطفی دانشجویـان دانشگاهها را تحت تأثیر قرار میدهد.٣

      نکته دیگر این که در یک مطالعه نشانههای ADHD در دانشجویان دانشگاهها کمتر از سایر افراد مبتلا به ADHD(12) و در یک مطالعه دیگر نمرات آنها را در یک آزمون تشخیصی ADHD بیشتر(13) گزارش کردهاند که باید به این اختلافها در زمان هنجاریابی آزمونها دقت نمود

 

تأثیر درمان دانشجویان مبتلا به ADHD با داروهای محرک و سایر روشها

      به طور کلی افراد بزرگسال مبتلا به ADHD در نتیجه درمان با داروهای محرک(Stimulant drugs) نه تنها میتوانند یک جا بنشینند(بدون داشتن پرتحرکی سابقشان) بلکه برای اولیـن بار در عمرشان میتوانند تمرکز داشته باشند(برخلاف همیشه که حواسشان به راحتی پرت میشده است. (

      دانشجویان مبتلا به ADHD که با داروهای محرک درمان میشوند، اظهار میدارند بعد از درمان در صورت لزوم میتوانند ساعتها مشغول مطالعه باشند و برای اولین بار در عمرشان از یادگرفتن لذت میبرند.

      خیلی از بیمارانی که اخراج شده و یا ترک تحصیل کرده بودند بعد از درمان‌ دوباره شروع به تحصیل نمودند و این بار به جای نمرههای کم(DوC) نمرههایی عالی(BوA) گرفتند. به طور کلی توانایی کتاب خواندن، تمرکز حواس و کامل انجام دادن کارها در این افراد بیشتر میشود(14).همچنین اصلاح محیط کلاس میتواند از بروز مشکلات رفتاری افراد مبتلا به ADHD جلوگیری نماید.١۵

       روی هم رفته‌، دانشجویان به درمان چندوجهی ADHD، شامل درمان دارویی، رواندرمانی انفرادی، گروهی و خانوادگی، مشاوره تحصیلی و شغلی، شناختدرمانی و انجام اصلاحاتی در کلاسهای درس دانشگاه پاسخ میدهند.٣

 

روشهای تشخیص ADHD در بزرگسالان

       اگرچه در خیلی از بچهها و نوجوانهای مبتلا به ADHD که تبدیل به بزرگسالان مبتلا به ADHD میشوند، بیشفعالی، بیتوجهی، عجول بودن(تکانشی بودن، impulsiveness)   ادامه پیدا میکند، اما تابلوی بالینی ممکن است نسبت به کودکان متفاوت باشد(6). شناخت علائم اصلی ADHD ( بیشفعالی، بیتوجهی، عجول بودن، نوسان خلق، زود عصبانی شدن، بینظمی، بیش از حد تحت تأثیر استرس قرار گرفتن ) به افراد درمانگر این امکان را میدهد که موارد ناشناخته را تشخیص بدهند(16). لذا تشخیص ADHD در بزرگسالان بسیار مهم و حیاتی است.۶

       ملاک تشخیصی وندریوتا (Wender Utah) خصوصیات این اختلال را در افراد بزرگسال تشریح کرده است(2). به طور کلی تشخیص ADHD یک تشخیص بالینی است و یک مصاحبه کامل مهمترین فرآیند تشخیصی است(16).  ضروری است که از بستگان نزدیک فرد بزرگسال (در درجة اول مادر)کمک گرفت تا به صورت گذشتهنگر تشخیص ADHD را در دوران کودکی این فرد بزرگسال بررسی نمود.٢

       به عنوان جزئی از یک تشخیص کامل، میتوان از مقیاسهای درجهبندی، گزارش افراد دیگر و آزمونهای عصبی ـ روانی بهره گرفت. هرگاه دستیابی به تشخیص کاملاً قطعی امکانپذیر نباشد، ممکن است یک دوره درمان دارویی امتحانی، مناسب باشد(16). هرچند این مورد اخیر با این استدلال که داروهای محرک در افراد طبیعی هم، ممکن است آثار خوبی داشته باشند در یک مقاله مورد اعتراض قرار گرفته بود(17)، اما پاسخ افراد ADHD به داروهای محرک به قدری تکاندهنده و زیاد است که خیلی وقتها میتواند بـرای تائید تشخیص بکار برود. درست است که به طور کلی در پزشکی و مخصوصاً در روانپزشکی معمولاً پاسخ به درمان، عامل ضعیفی برای نشان دادن تشخیص است، اما در این مورد، تغییرات رفتاری که در افراد ADHD حساس به دارو دیده می‎شود، از لحاظ کیفیتی تقریباً با پاسخ سایر بیماریهای روانی به درمانهای جسمی تفاوت دارد. بزرگترین تفاوت در اینجاست که درمان کافی با داروهای محرک این طور نیست که فرد را فقط به حالت قبلی‎اش برگرداند، بلکه بیشتر وقتها این امکان را فراهم می‎آورد که بیمار عملکردی بهتر از آنچه تا به حال در تمام عمرش تجربه کرده بوده، داشته باشد(14).

       به منظور غربال کردن ADHD ‌، از آزمونهای گوناگونی استفاده شده است. از جمله

WURS(Wender Utah Rating Scale) (18،19،20،21،22،23،24)

CPT (Continuous Performance Test) (25)

VADTRS(Vanderbilt AD/HD Diagnostic Teacher Rating Scale) (26)

DRS (Diagnostic Rating Scale) (27)

     

این آزمونها عمدتاً براساس نشانههایDSM-IV بوده و بعضاً قدرت تشخیص سایر مسائل غیر از ADHD را نیز دارند.

 

درمان ADHD در بزرگسالان

      به نظر میرسد که مؤثرترین درمان ADHD در افراد بزرگسال، داروهای محرک آگونیست دوپامین (Dopamine agonist stimulants) باشد. درحدود 60% بیمارانی که داروهای محرک دریافت میکنند بهبودی متوسط تا زیادی کسب میکنند، درحالیکه تنها 10% کسانی که از دارونما استفاده نمودند این گونه بودند. عمدة علائم اصلی ADHD (بیشفعالی، بیتوجهی، عجول بودن، نوسان خلق، زودعصبانی شدن، بینظمی، بیش از حد تحت تأثیر استرس قرار گرفتن) به درمان با داروهای محـرک جواب میدهند. داروهای غیردوپامینی، از قبیل ضدافسردگیهای سهحلقهای(TCA) و مهارکنندههای بازجــذب سروتونین(SSRI)، معمولاً برای آن دسته از افراد ADHD که دچار افسردگی و کجخلقی(Dysthimia) نیستند مفید نمیباشند(2). علیرغم گزارشهای اولیه(28)، استفاده از پمولین(Pemoline) در این بیماران مورد تأئید قرار نگرفته است. مدیریت مناسب برای درمان بیماران مبتلا به ADHD برخورد چندوجهی می‎باشد(2)، به این معنی که استفاده از روان‎درمانی انفرادی، گرو‎ه‎درمانی، زوج‎درمانی، مشاوره شغلی، مشاوره تحصیلی، شناختدرمانی و مربی‎گری و هدایت افراد، در کنار تجویز دارو مهم می‎باشند(2،3).

      در مواردی که درمان ADHD ناموفق بوده است، بررسی‌ها نشان داده‌اند که بیشترین علت ناکامی و عدم موفقیت درمان، تجویز نکردن یا کم تجویز کردن دارو بوده است.١٠

      در اینجا به منظور بیان بهتر شیوة تأثیر داروهای محرک، به ذکر یک نمونه به نقل از کتـاب روانپزشکی کاپلان سادوک پرداختهایم:

     یک مرد 55 ساله که معلم دبیرستان بود، به طور داوطلبانه وارد یک مطالعه در مورد داروی متیلفنیدیت (Methyl phenidate) شد. نمره او در مقیاس درجهبندی والدین در مورد بیشفعالی از 99% جامعه بیشتر بود و مقیاس درجهبندی وندریوتا (WURS) او را در طبقة شدیدترین گروه ADHD  قرار داد. شکایت اصلـی او، زود عصبانی شدن و توهین کلامی نسبت به دانشآموزهایش بود که این مسائل او را در موقعیتی قرار داده بودند که باید میان اصلاح رفتارهایش و اخراج از شغل معلمی یکی را انتخاب میکرد. او خودش را بدشانسترین فرد دنیا و کسی که هیچکس او را درک نمیکند میدانست. این فرد تمام هفت علامت اصلی ADHD در بزرگسالان را دارا بود و در محیط خانه تقریباً یک فرد آزاردهنده بود و به طور جدی در رابطه با الکل مشکل داشت (مثل بیشتر اعضای این خانواده) که با کمک انجمن الکلی‎های بدون‌نام، موفق به ترک الکل شده بود.در زمان مراجعه، شغلش را کنار گذاشته بود و زندگی خانوادگی‎اش(چهار فرزند تنی و چهار فرزند ناتنی) وضع بسیار بدی داشت. بیشتر فرزندانش دچار مشکلات عاطفی بودند. همسرش آمادة ترک او بود، ولی چون از عهدة سرپرستی مالی و روانی بچه‎ها برنمی‎آمد، این کار را نکرده بود.

   در این مطالعه که بادارونما کنترل میشد، به صورت امتحانی به او یک دوره متیلفنیدیت داده شد. (mg15 هر 5/2 ساعت، 6 بار در روز). بعد از دریافت دارو، همسر او تغییرات بسیار زیادی را گزارشکرد: او میتوانست در تمام طول یک مکالمه تلفنی تمرکز داشته باشد(کاری که قبلاً قادر به انجامش نبود)، میتوانست با فرزندانش ارتباط برقرار بکند و این کار را به شکل قابل قبولی ادامه بدهد، بدون اینکه آن انفجارهای خشم ناتوانکننده، بروز بکنند. او در خلال زمانی که همسرش شاغل بود، تصمیم گرفت که به تحصیل کامپیوتر بپردازد و بر پایة مهارتهایی که کسب کرد، توانست یک شغل دولتی بدست بیاورد که انجام آن محتاج توجه زیاد به جزئیات و تمرکز زیاد بود.

     او نقل میکرد که قبل از این تحقیق، قادر به انجام چنین کارهایی نبوده است. در محیط کارش به بسیاری از ایدههای او به عنوان سیاستهایی قابل قبول نگریسته میشد و در خلال یک پیگیری 5ساله او بارها در محیط کارش ارتقاء پیدا کرد و دارای هفت کارمند زیردست شده بود. او تصمیم به ادامه تحصیل گرفت و این کار را با نمرههای عالی در ریاضیات و معدل کل خیلیخوب انجام داد. زندگی خانوادگی او با ثبات شــده بود، همسرش ازدواجشان را بهتر از هر زمان دیگری توصیف میکرد و مشکلات روانی فرزندان او به میزان بسیار زیادی تخفیف پیدا کرده و بهتر شده بودند.٢٩

 

بحث و پیشنهادها

       با توجه به آنچه که در مقالات و مطالب ذکر شده آمده است، ADHD یک اختلال شایع در بزرگسالان است که برای افراد مبتلا مشکلات زیادی را بوجود میآورد، اما به دلیل آشنا نبودن افراد درمانگر به ویژگیهای این اختلال در افراد بزرگسال این حالت اغلب تشخیص داده نمیشود و ناشناخته میماند و به این شکل علیرغم اینکه این اختلال به سادگی درمانپذیر است، افراد مبتلا از دریافت درمان مناسب محروم میشوند.

       نظر به همراهی ADHD با مشکلات تحصیلی و اختلالات یادگیری و به طور کلی با توجه به این حقیقـت که در بزرگسالان دانشگاهی و افراد شاغل در مشاغلی که بیشتر محتاج تمرکز حواس هستند، ADHD ، بیشتـر مشکلزا میشود(30)،  لزوم آشنایی افراد درمانگر در مراکز درمانی و مشاورة دانشگاه‌ها با روش‌های تشخیص و درمان ADHD در بزرگسالان، کاملاً محسوس است.

نظر به کم بودن مطالعات میدانی پیرامون ADHD در بزرگسالان در ایران و به منظور کمک بیشتر به بزرگسالان مبتلا به ADHD و به ویژه دانشجویان مبتلا، پیشنهادهای زیر مطرح است:

 

 -١  انجام تحقیقات میدانی در ایران در جهت بررسی روشهای مطرح شده برای تشخیص و درمان ADHD  در خارج از ایران.

 -٢   تدارک راهکارهایی جهت آشناسازی افراد درمانگر به ویژه کسانی که با دانشآموزان و دانشجویـان مرتبط هستند با ویژگیهای تشخیصی و درمانی ADHD در بزرگسالان.

 

مأخذ

   1) Wender P.H., Adult manifestations of attention-deficit/hyperactivity disorder

          In: Kaplan Sadock comprehensive textbook of psychiatry. Williams & Wilkins, 

    2000: 2688-9.

2) Wender P.H., Wolf L.E., Wasserstein J., Adults with ADHD. An overview, Ann. N.

    Y. Acad. Sci., 2001, 931: 1-16.

3) Faigel H.C., Attention deficit disorder in college students: facts, fallacies, and

    treatment, J. Am. Coll. Health, 1995, 43(4): 147-55.

4) Lesaca T., An overview of adulthood attention deficit hyperactivity disorder, W. V.

    Med., 1994, 90(11): 472-4.

5) Heiligenstein E., Guenther G., Levy A., et al, Psychological and academic functioning

    in college students with attention deficit hyperactivity disorder, J., Am., Coll, Health,

    1999, 47(4):181-5.

6) Silver L.B., Attention deficit hyperactivity disorder in adult life, Child Adolesc.

    Psychiatr Clin. N. Am., 2000, 9(3): 511-23.

7) Wender P.H., Attention deficit hyperactivity disorder in adults, New York, Oxford

    University Press, 1995, 136-7.

8) Merrell C., Tymms P.B., Inattention, hyperactivity and impulsiveness: their impact on

    academic achievement and progress, Br. J. Educ. Psychol., 2001, 71(Pt 1): 43-56.

9) Cavanaugh S., Tervo R.C., Fogas B., The child attention deficit hyperactivity disorder

    and learning disabilities, S. D. J. Med., 1997 ,50(6): 193-7.

10) Kube D.A., Shapiro B.K., Persistent school dysfunction: unrecognized comorbidity

     and suboptimal therapy, Clin. Pediatr., 1996, 35(11): 571-6.

11) Heiligenstein E., Keeling R.P., Presentation of unrecognized attention deficit

      hyperactivity disorder in college students, J. Am. Coll. Health, 1995, 43(5): 226-8.

12) Heiligenstein E., Conyers L.M., Berns A.R., et al, Preliminary normative data on

      DSM-IV attention deficit hyperactivity disorder in college students, J. Am. Coll.

      Health, 1998, 46(4): 185-8.

13) Rossini E.D., O'Connor M.A., Retrospective self-reported symptoms of attention

      deficit hyperactivity disorder: reliability of Wender Utah Rating Scale, Psycol. Rep.,

      1995, 77:751-4.

14) Wender P.H., Attention deficit hyperactivity disorder in adults, New York, Oxford  

      University Press, 1995, 30-1.

15) Ervin R.A., DuPaul G.J., Kern L., et al, Classroom-based functional and adjunctive

      assessments: proactive approaches to intervention selection for adolescents with

      attention deficit hyperactivity disorder, J. Appl. Behav. Anal., 1998, 31(1): 65-78.

16) Feifel D., Attention-deficit hyperactivity disorder in adults, Postgrad. Med., 1996,

      100(3): 207-11, 215-8.

17) Jureidini J., Some reasons for concern about attention deficit hyperactivity disorder,

      J. Paediatr. Child Health , 1996, 32(3): 201-3.

18) Munoz L.C., Garcia H.S., Ogawa R.T., Psychometric characteristics of spanish

       version of the Wender Utah Rating Scale of retrospective evaluation of ADHD,

      Actas. Luso. Esp. Neurol. Psiquiatr., 1998, 26(3): 165-71.

19) Hermelin S.B., The effect of deficiency of selected bioelements on hyperactivity in

      children with certain specified mental disorders, Ann. Acad. Med. Stein., 1998, 44:

      297-314.

20) Gurvitis T.V., Gilbertson M.W., Neurologic soft signs in chronic post traumatic

      stress disorder, Arch. Gen. Psychiatry, 2000, 57(2): 181-6.

21) Reid H.M., Norvlitis J.M., Evidence for anomalous lateralization across domain in

     ADHD children as well as adult identification with the Wender Utah Rating Scale, J. 

     Psychiatr. Res., 2000, 34(4-5):311-6.

22) Alfaro P.G., Jimens R.C. Attention deficit hyperactivity disorder and vulenerability

      to the development of  alcoholism: use of Wender Utah Rating Scale for retrospective

      diagnosis of ADHD in early ages of alchoholic patients, Actas. Esp. Psiquiatr., 2000,

     28(6): 357-366.

23) Chang H.L., Chuaun H.Y., Adolescent hyperactivity and general psychopathology ,

      Psychiatry Clin. Neurosci., 2000, 54(2):139-46.

24) Kafka M.P., Prentky R.A. Attention -Deficit/Hyperactivity disorder in males with

     paraphilias and paraphilia-relatd disorders: a comorbidity study. J. Clin. Psychiatry,

     1998. 59(7): 388-96.

25) Ricco C.A., Reynolds C.R., Continuous performance tests are sensitive to ADHD in

     adults but lack specificity. A review and critique for differntial diagnosis, Ann. N. Y.

    Acad. Sci., 2001, 931: 113-39.

26) Wolraich M.L., Feurer I.D., Hannah J.N., et al, Obtaining systematic teacher reports

      of disruptive behavior disorders utilizing DSM-IV, J. Abnorm. Child Psychol., 1998,

     26(2): 141-52.

27) Weiler M.D., Bellinger D.K., Simmons E.K., et al, Reliability and validity of a

      DSM-IV based ADHD screener, Neuropsychol. Dev. Cogn. Sect. C. Child 

      Neuropsychol, 2000, 6(1): 3-23.

28) Heiligenstein E., Johnston H.F., Nielsen J.K., Pemolin therapy in college students

      with attention deficit hyperactivity disorder: a retrospective study, J. Am. Coll.

      Health, 1996, 45(1): 35-9.

29) Wender P.H., Adult manifestations of attention-deficit/hyperactivity disorder 

      In: Kaplan Sadock comprehensive textbook of psychiatry. Williams &

      Wilkins, 2000: 2691.

30) Wender P.H., Attention deficit hyperactivity disorder in adults, New York, Oxford

      University Press,1995, 15-16.

 

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ٥:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱/۱٤
تگ ها :