هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا»

مقاله زیر مربوط به پایان نامه دکترای حرفه‌ای من است. در صورت تمایل به استفاده از این مقاله، لطفا مرجع را با توجه به اطلاعات زیر ذکر نمایید:

 

- صرامی فروشانی،دکتر پوریا، پایان نامه دکترای حرفه‌ای، استاد راهنما: آرمان، دکتر سرور، ١٣٧٩، هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا» برای  تشخیص «اختلال کم توجهی و بیش فعالی» در بالغین در شهر اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان

 

**************************************

هنجاریابی و تعیین روایی وپایایی «آزمون وندر یوتا» برای  تشخیص «اختلال کم توجهی و بیش فعالی» در بالغین در شهر اصفهان

 

چکیده

       مطالعات دهه اخیر نشان داده اند که اختلال کم توجهی و بیش فعالی (Attention Deficit Hyperactivity Disorder :ADHD    ) در بالغین شیوع  قابل  توجهی دارد و  موجب بروز  مشکلات زیادی درزندگی افراد می‌شود، و بیماران عمدتاً با درمان بهبودی  زیادی پیدا می کنند(1،2). برای تشخیص ADHD در یک فرد بالغ ضروری است  که  بررسی نماییم که آیا این فرد بالغ در زمان کودکی مبتلا به ADHD بوده است یا نه (1) .  یکی از    راههای دستیابی به این هدف، آزمون وندر یوتا (Wender Utah Rating Scale :WURS)  می‌باشد، که پرسشنامه‌ای است مشتمل بر 61 سؤال(1،5). این آزمون در ایران ترجمه و بررسی نشده بود، به همین دلیل در این مطالعه پس از بدست آوردن متن آزمون و ترجمه آن با مورد آزمون قرار دادن 153 نفر از افراد بالغ عادی در شهر اصفهان جدول هنجار و نمرات  tوz   محاسبه شدند، و ضریب پایایی آزمون به روش باز آزمایی و روایی سازه با کمک آزمون t مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج کسب شده با مقادیر مشابه در مطالعات کشورهای دیگر مشابهت داشتند (میانگین نمرات آزمون در افراد بیمار ۶٢.٢۵، افراد سالم ٨، جمعیت عادی ٢۵.٧٢    (و ضریب همبستگی (9591/0= r و10= n ) و نسبت t =١١.۶٧۶ )t  و 4+6= n  ) بیانگر این بودند که آزمون از روایی و پایایی قابل قبولی برخورذار است. لذا باکمک این مطالعه زمینه استفاده از این آزمون در راستای اهداف درمانی و تحقیقاتی فراهم آمده است.


مقدمه

قبلا تصور می شد که اختلال کم توجهی و بیش فعالی (ADHD ) عمدتا در کودکی وجود دارد و با زیاد شدن سن بهبودی پیدا می نماید، اما در خلال دهه گذشته محققین دریافته‌اند که این سندرم در ادامه زندگی و تا بزرگسالی هم ادامه می‌یابد و در بالغین یک بیماری روانی شایع است(1،2).

آقای پروفسور وندر (Wender ) و همکارانش در دانشگاه یوتا (Utah ) در کشور ایالات متحده آمریکا در سال 1993، برای مطالعه ADHD در بالغین، اولین قدم را تایید تشخیص ADHD در کودکی افراد در نظر  گرفتند.در همین راستا پرسشنامه‌ای تهیه شد که با کمک آن یک فرد بالغ می‌تواند بیانگر وضعیت خودش در  کودکی (10-6 سالگی) از لحاظ ADHD باشد.این پرسشنامه (Wender  Utah  Rating  Scale (WURS نامیده شد. در بررسی انجام شده توسط این گروه ،میانگین نمره آزمون WURS در افراد مبتلا به ADHD ۶٢.٢ و در افراد سالم غیر مبتلا به   ADHD ١۶.١ بدست آمده بود.(1،5)

در سالهای بعد، در مطالعاتی که در کشورهای گوناگون انجام شد، دیده شد که آزمون WURS از روایی و پایایی خوبی برخوردار است و ابزار مناسبی برای بررسی ADHD   می‌باشد(5،6،7،.8،9). این آزمون تا کنون به زبانهای گوناگونی ترجمه شده است(9،10)، اما تا کنون در ایران ترجمه و بررسی نشده بود. لذا در این مطالعه اقدام به ترجمه این آزمون، بررسی روایی سازه و ضریب پایایی نمونه فارسی آن و تهیه جداول هنجار آزمون فارسی گردید.

روش کار

ابتدا متن آزمون از طریق مکاتبه با آقای پروفسور وندر تهیه و سپس ترجمه شد و   مورد تایید سه تن از اساتید روانپزشکی و روانشناسی قرار گرفت. برای تعیین جداول   هنجار، حجم نمونه بر اساس مرور مطالعات پیشین( Review of Literature ) ٢٠٠ نفر   تعیین گردید. خصوصیت ضروری برای افراد مورد آزمون سن بیشتر از 18 سال در نظر گرفته   شد و تلاش شد که افراد از لحاظ سایر خصوصیات (جنس، سطح تحصیلات ، شغل  ،   هوش و) کاملا متنوع باشند، به همین دلیل چند منطقه مسکونی با ویژگیهای عادی از   شهر اصفهان در نقاط مختلف انتخاب شد ودر روزهای تعطیل به تمامی منازل این مناطق   مراجعه شد و پس از ذکر توضیحات ضروری توسط پژوهشگر، پرسشنامه آزمون WURS در   اختیار کلیه افراد بالغی که همکاری می نمودند، گذاشته می شد و سپس مدتی بعد   پرسشنامه ها جمع آوری می شدند. پس از حذف پرسشنامه های ناقص و معیوب،   تعداد  153 عدد از این آزمونها برای تهیه جدول هنجار مورد استفاده قرار گرفتند.

برای بررسی پایایی آزمون از روش باز آزمایی(test-retest ) استفاده شد. به این   نحو که دو ماه بعد از پاسخگویی به آزمون توسط  10 نفر از آزمودنیها، مجددا آزمون به  آنها   ارائه شد و سپس برای تعیین ضریب پایایی(r)، از فرمول پیرسون استفاده گردید.  

در مرحله تعیین روایی سازه، با توجه به ملاکهایDSM-IV   دو گروه افراد مبتلا به    ADHD  (n=۴) و افراد سالم غیر مبتلا به ADHD ( n=۶) تعیین شد ودو گروه مورد   آزمون  WURS قرار گرفتند و با کمک آزمون t  بررسی شد که آیا بین  میانگین نمرات این  دو  گروه از  لحاظ آماری تفاوت معنی داری دارد یا نه.

نتایج

کمترین نمره آزمون WURS از میان 153 نفر فرد بالغ عادی در شهر اصفهان، نمره  2 و بیشترین نمره 81 بود. میانگین نمرات آزمون در این گروه  72/25 شد. همچنین با توجه  به نمرات آزمون در این گروه، سایر شاخصهای آماری از قبیل هنجار در صدی ، نمره z و  نمره t  محاسبه گردیدند.(جدول 1 )

در مرحله بعد ،ضریب پایایی آزمون بدست آمد:9591/0 = r  و از آن جا که r محاسبه شده از مقدار جدول در سطح٠.٠١ >P بیشتر است، لذا می توان گفت همبستگی محاسبه شده معنی دار است و آزمون از پایایی قابل قبولی برخوردار است.

سپس در مرحله تعیین روایی سازه ، میانگین  نمره آزمون در افراد بیمار ۶٢.٢۵ و در افراد سالم ٨ محاسبه گردید. نسبت t   محاسبه شده برابر  ۶٧۶.١١ = t شد که از آن جا که این مقدار از معیار  جدول در سطح٠.٠١ >  P  بیشتر است، لذا به احتمال ٩٩%  بین میانگین نمره افراد سالم و بیمار در این آزمون از لحاظ آماری تفاوت معنا داری وجود دارد و می توان گفت آزمون از روایی سازه برخوردار است.

بحث

نتایج بدست آمده از ترجمه فارسی آزمون WURS تا حدود زیادی به نتایج آزمون اصلی در کشور ایالات متحده آمریکا(5) نزدیک می باشد(جدول 2 )

 

 جدول 2-مقایسه نمرات آزمون WURS در ایران در این مطالعه و نمره همین آزمون در کشور آمریکا در سال 1993 (5)     

 

       افراد مبتلا به ADHD

افراد سالم (غیر مبتلا بهADHD)

نمره آزمون WURS  در آمریکا

                   ۶٢.٢

               ١۶.١

نمره آزمون WURS  در ایران

                 ۶٢.٢۵ 

                  ٨

      

از آن جا که در جمعیت افراد عادی که در این مطالعه مورد آزمون قرار گرفتند(153 =n  ) هم احتمال وجود افراد مبتلا به ADHD (به تعداد کمتری نسبت به افراد سالم) وجود دارد و هم اکثریت افراد که از لحاظ این بیماری سالم هستند، لذا انتظار میرود که نمره میانگی این آزمون در جمعیت عادی ،حد وسط میانگین دو گروه ذکر شده باشد( بین ۶٢.٢۵ و ٨ ) و به نمره افراد سالم هم نزدیک تر با شد (به دلیل بیشتر بودن  تعداد  این گروه). که نتیجه‌ای که عملا حاصل شد (٧٢.٢۵ ) مؤید همین امر بود. قابل ذکر است که در آمریکا دیده شده که  افراد مبتلا به افسردگی  در  این آزمون نمره ای بیشتر از افراد عادی و کمتر از افراد مبتلا به ADHD کسب می‌کنند (میانگین نمره: ٧.٣١ )(5).که این امر هم  در نمره میانگین جمعیت عادی بی تاثیر نمی‌باشد.

در این مطالعه، مشابه مطالعات انجام شده در سایر کشورها روایی و پایایی خوبی از آزمون WURS مشاهده گردید.

با توجه به جدول هنجار بدست آمده در این آزمون،می توان نمرات آنرا تفسیر نمود. مثلا با توجه به جدول1 مشخص است که نمره 53 از 95 % افراد جامعه بیشتر می باشد.همچنین با در نظر گرفتن نمرات t با فرض اینکه صفات موجود در ADHD  توزیع نرمال داشته باشند، می توان گفت که از لحاظ  آماری، نمره آزمون WURS کمتر از 42 طبیعی است( معادل 60 > t ) و  نمره بیشتر از 42   و  کمتر از 56 حالت حدوسط و یا مشکوک است( معادل ٧٠>t >۶٠)و نمره بیشتر از 56 بیانگر وجود ADHD در زمان کودکی فرد می باشد (معادل ٧٠<  t ).

پیشنهاد می شود که در مطالعات بعدی ،این آزمون را از طریق انجام آن بر روی تعداد بیشتری افراد بیمار و افراد سالم مورد بررسی بیشتر قرار داد.

در انتها از استاد بزرگ ،جناب آقای پروفسور وندر که در تمام مدت این مطالعه پاسخگوی سؤالات ما بودند، قدردانی می شود .همچنین از آقای دکتر عابدی مشاور آماری این مطالعه و اساتید محترم، آقای دکتر اسدالهی و  آقای دکتر معروفی کمال تشکر را داریم.

منابع

1.Wender PH: Attention Deficit Hyperactivity Disorder in Adults: New York , Oxford University  Press,1995.                 

2.Wender PH: Adult Manifestations of Attention – Deficit/Hyperactivity Disorder . In: Kaplan ,Sadock Comprehensive Textbook of  Psychiatry.Williams & Wilkins, 2000: 2688-2692

3.Wender PH. Attention – Deficit Hyperactivity Disorder in Adults.Psychiatr Clin North Am. 1998,21(4):761-74

4.Wender PH. Pharmacotherapy of Attention – Deficit/Hyperactivity Disorder in Adults.Clin Psychiatry  . 1998, 59: 7:76-9

5.Ward MF, Wender PH, Reimherr FW.The Wender Utah Rating Scale: an aid in retrospective diagnosis  of childhood attention deficit hyperactivity disorder. Am J  Psychiatry.1993 ,150(6): 885- 90

6.McCann BS, Scheele L,Ward N. Discriminant validity of Wender Utah Rating Scale for attention deficit/hyperactivity disorder in adults. J Neuropsychiatry Clin Neurosci. 

    2000,12(2):240-5

7. Rossini ED,O`Connor MA.Retrospective self-reported symptoms of attention deficit hypractivity  disorder:reliability of the Wender Utah Rating Scale.Psychol Rep,1995, 77:751-4

8.Stein MA.Psychometric characteristics of the Wender Utah Rating Scale(WURS):reliabilty and factor structure for men and women .Psychopharmacol  Bull 1995, 31(2):425-33

9.Gross J,Blocher D.Assessment of the attention deficit hyperactivity disorder in adults. Nervenartzt  1999,70(1):20-5

10.Munoz LC,Garcia HS,Ogawa RT.Psychomeric characterstics of spanish version of  the Wender Utah Scale of retrospective of ADHD.Actas Luso Esp Neurol  Psiquiatr, 1998, 26(3):165-71 

          

WURS scores

      F

       cf

      P

      %

  Z  score

T  score

     0-2

        1

     1

     0.0065

     0.65

    -2.49

   25.1

     3-5

        5

     6               

     0.0392

     3.92

     -1.76

   32.4

     6-8

       10

     16

     0.1045

    10.45

     -1.26

   37.4

     9-11

        9

     25

     0.1613

    16.13

     -0.99

  40.1

    12-14

       11

     36

     0.2352

     23.52

     -0.72

  42.8

    15-17

       14

     50

     0.3267

     32.67

     -0.45        

  45.4

    18-20

       16

     66

     0.4313

     43.13

     -0.17

  48.3

    21-23

       14

     80

     0.5228

     52.28

      0.06

  50.6

    24-26

       15

     95

     0.6209

     62.09

      0.31

  53.1

    27-29

       12

     107

     0.6993

     69.93

      0.52

  55.2

    30-32

       10

     117

     0.7647

     76.47

      0.72

  57.2

    33-35

       4

     121

     0.7908

     79.08

      0.81

  58.1

    36-38

       2

     123

     0.8039

     80.39

      0.86

  58.6

    39-41

       3

     126

     0.8235

     82.35

      0.93

  59.3

    42-44

       4

     130

     0.8496

     84.96

      1.03

  60.3

    45-47

        6

     136

     0.8888

     88.88

      1.22

  62.2

    48-50

       5

     141

     0.9215

     92.15

      1.42

  64.2

    51-53

       4

     145

     0.9477

     94.77

      1.62

  66.2

    54-56

       4 

     149

     0.9738

     97.38

      1.94

  69.4

    57-59

       0

     149

     0.9738

     97.38

      1.94

  69.4

    60-62

       0

     149

     0.9738

     97.38

      1.94

  69.4

    63-65

       1

     150

     0.9803

     98.03

      2.06

  70.6

    66-68

       0

     150

     0.9803

     98.03

      2.06

  70.6

    69-71

       1

     151

     0.9869

     98.69

      2.22

  72.2

More than       

     72

       2

     153

     1

 

 

 

                                                

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۱۱:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱/۱۳
تگ ها : تشخیص